Το παλαιό Βαμβακόφυτο μέσα από τον φακό του Ευθ. Τσιλικίδη και μια πρόταση αξιοποίησης (Φώτο)

Την  άλλη πλευρά του Βαμβακοφύτου παρουσίασε μέσω φωτογραφιών του, στο Facebook, ο διευθυντής του 2ου Δημοτικού Σχολείου Σιδηροκάστρου Ευθύμης Τσιλικίδης. Ερειπωμένα και μισοκατεστραμμένα σπίτια ασκούν γοητεία σε αρκετούς. “Είμαι ένας από αυτούς και, όταν βρέθηκα μπροστά στο θέαμα αυτών των σπιτιών, μου ήρθε στο μυαλό η Βάθεια της Μάνης” ανέφερε μεταξύ άλλων στην ανάρτησή του, ο κύριος Τσιλικίδης.

Αναλυτικά το κείμενο του κυρίου Τσιλικίδη:

Αυτές είναι μερικές φωτογραφίες από το Βαμβακόφυτο. Πιο συγκεκριμένα από το παλιό χωριό, που βρίσκεται ακριβώς επάνω από το σύγχρονο. Ερείπια θα μου πείτε. Ναι, ερείπια πετρόχτιστων σπιτιών του 19ου αιώνα, οικογενειών που αργότερα αποφάσισαν να μετακινηθούν χαμηλότερα για διάφορους λόγους. Για να είναι πιο κοντά στα χωράφια του κάμπου, για να μπορούν να κινούνται με τα οχήματά τους στους φαρδύτερους δρόμους, για να χτίσουν νέα, πιο ευρύχωρα σπίτια.

Σ’ αυτό το σημείο θα πρέπει να σκεφτούμε ότι κάθε πρόταση για μεσομακροπρόθεσμη αξιοποίηση αυτών των σπιτιών θα πρέπει να συνυπολογίσει το ιδιοκτησιακό καθεστώς αυτών των οικοπέδων. Ωστόσο, επειδή η κατάστασή τους δεν έχει αλλάξει εδώ και πολλά πολλά χρόνια, μπορούμε να υποθέσουμε ότι δεν υπάρχει καμιά εξέλιξη στην εκμετάλλευσή τους, πιθανόν γιατί οι κληρονόμοι είναι πλέον πολλοί και δεν μπορούν να συνεννοηθούν ή γιατί το κόστος αξιοποίησης είναι ασύμφορο. Ίσως γι’ αυτούς τους λόγους να μην υπάρξει αντίρρηση στην πρόταση που θα διατυπώσουμε παρακάτω.

Είναι γεγονός ότι αυτά τα ερειπωμένα, μισοκατεστραμμένα σπίτια ασκούν γοητεία σε αρκετούς. Είμαι ένας από αυτούς και, όταν βρέθηκα μπροστά στο θέαμα αυτών των σπιτιών, μου ήρθε στο μυαλό η Βάθεια της Μάνης.

 

Βέβαια, η Βάθεια έχει παραδοσιακούς μανιάτικους πύργους και σπίτια που ανακαινίστηκαν πλήρως με κρατική χρηματοδότηση. Εδώ είναι μάλλον βέβαιο ότι δε θα υπάρξει ανάλογο ενδιαφέρον. Ως εκ τούτου, όποια δουλειά γίνει θα γίνει μάλλον εθελοντικά, εκτός αν κάποιος ικανός αυτοδιοικητικός στα προγράμματα ΕΣΠΑ αποσπάσει τη συναίνεση των ιδιοκτητών και συντάξει μια αποτελεσματική μελέτη που θα αποσπάσει χρήσιμα κονδύλια.

Μέχρι τότε ένα σχέδιο χαμηλού κόστους μπορεί να είναι το εξής: θα πρέπει να υπάρξουν δύο ομάδες εργασίας, αυτή που θα φροντίσει για τον εξωραϊσμό του παλαιού χωριού και μια ακόμη που θα αναλάβει να συγγράψει πληροφορίες. Δεν προτείνω να γίνει ανακαίνιση στα σπίτια. Αυτό είναι δαπανηρό, ασύμφορο και ίσως αδύνατο. Προτείνω όμως η πρώτη ομάδα να καθαρίσει την περιοχή από σκουπίδια, να αφαιρέσει δέντρα που φυτρώνουν άναρχα και περιορίζουν τη θέα, να καθαρίσει τους δρόμους και να οριοθετήσει ξανά τα μονοπάτια ώστε ο επισκέπτης να μπορεί να περιηγηθεί στο χωριό-μνημείο με άνεση. Δεν είναι τόσο δύσκολο όσο ακούγεται, ο χώρος αν και δύσβατος δεν καταλαμβάνει μεγάλη έκταση.

Η δεύτερη –συγγραφική- ομάδα θα πρέπει να συλλέξει πληροφορίες:

α) για την ιστορία των ιδιοκτητών, των οικογενειών που έζησαν και στη συνέχεια μετακινήθηκαν εγκαταλείποντας τα σπίτια για να κατέβουν χαμηλότερα, επώνυμα. Νομίζω πως μεγάλη βοήθεια θα προσφέρουν εδώ μαρτυρίες των ίδιων των κατοίκων.
β) το υλικό που θα συγκεντρωθεί μπορεί να παρουσιαστεί ως ένα άρθρο που θα αναφέρεται γενικότερα στις συνήθειες και στην εργασία των αγροτοκτηνοτρόφων της περιοχής αναδεικνύοντας τις δυσκολίες αλλά και τις χαρές του καθημερινού μόχθου. Στο ίδιο μέρος μπορούν να προστεθούν πληροφορίες για την εισαγωγή της τεχνολογίας στον πρωτογενή τομέα και τις αλλαγές που προκλήθηκαν εξαιτίας της.

Τέλος,
γ) αναφορά μπορεί να γίνει στην παραδοσιακή αρχιτεκτονική και πώς αυτή συνδέεται και αξιοποιεί υλικά από την περιοχή. Σημειωτέο, υπάρχουν παραδοσιακά σπίτι ανακαινισμένα, τα οποία θα μπορούσαν επίσης να ενταχθούν στο πρόγραμμα επισκέψεων ή να εκτίθενται φωτογραφίες τους ώστε να έχουμε μια πραγματική εικόνα για το πώς ήταν παλαιότερα τα σπίτια.

Το Βαμβακόφυτο είναι ξακουστό για την παραδοσιακή γιορτή Μπαμπούγερα. Το χωριό γεμίζει από επισκέπτες τις ημέρες αυτής της γιορτής. Ας σκεφτούμε όμως τι θα μπορούσε εκτός από το γλέντι να δει ο επισκέπτης, αν ετοιμάσουμε το παλαιό χωριό με τον τρόπο που αναφέραμε: α) θα περιηγηθεί σε μια περιοχή με υποβλητικά πέτρινα ερείπια, β) θα διαβάσει όλα τα παραπάνω είτε με τη μορφή φυλλαδίων είτε με το ιστορικό κάθε οικογένειας αναρτημένο σε μεταλλικές πινακίδες μπροστά σε κάθε σπίτι γ) είτε αν εξασφαλιστεί ένας ειδικός χώρος να δει μια προβολή βίντεο με τα στοιχεία που θα συγκεντρωθούν. Είναι σίγουρα κάτι ιδιαίτερο που θα εντυπώνεται στη μνήμη. Και κάτι πολύ χαρακτηριστικό.

Όχι και τόσο εύκολη δουλειά η υλοποίηση, σίγουρα. Εφικτή, ωστόσο. Νομίζω πως δε χρειάζεται ειδίκευση για τους εθελοντές που θα συμμετείχαν στην πρώτη ομάδα. Μόνο επιθυμία, υπομονή, επιμονή και συντονισμός. Στην δεύτερη ομάδα χρειάζονται ίσως εκπαιδευτικοί, κοινωνικοί επιστήμονες, άνθρωποι των γραμμάτων τέλος πάντων. Ούτε αυτοί όμως είναι δύσκολο να βρεθούν. Το χωριό διαθέτει ενεργούς πολιτιστικούς συλλόγους με ανθρώπους που και προσωπικά γνωρίζω ότι είναι ικανότατοι και πανέτοιμοι να ολοκληρώσουν μια τέτοια εργασία.

Ίσως υπάρχει κάποιο κόστος στην τοποθέτηση πινακίδων στα σπίτια ή, αν το σχέδιο προχωρήσει πιο πέρα, στην έκδοση κάποιου λευκώματος ή στην συντήρηση ενός εκθεσιακού χώρου ή αίθουσας προβολής. Νομίζω όμως πως σε κάθε περίπτωση το κόστος σε σχέση με το όφελος είναι πολύ χαμηλό.

Με τον παραπάνω τρόπο νομίζω πως το Βαμβακόφυτο θα αποκτήσει ένα πραγματικό λαογραφικό – ιστορικό μνημείο, ένα μικρό ιστορικό χωριό, αντιπροσωπευτικό της ελληνικής πραγματικότητας μια περιόδου, το οποίο θα προστεθεί ως ένας σοβαρός πόλος έλξης επισκεπτών για όλο τον χρόνο στα Μπαμπούγερα, στους παραδοσιακούς χορούς και τις υπόλοιπες γιορτές του.

Απομένει να βρεθούν οι άνθρωποι που θα στηρίξουν μια τέτοια προσπάθεια.