Της Πόπης Χαριτωνίδου- Γαρούφα
Αρχαιολόγος, ιστορικός τέχνης
Σήμερα στεκόμαστε μπροστά σε μια από τις πιο σιωπηρές, αλλά αιματοβαμμένες σελίδες της ιστορίας μας.
Η Γενοκτονία των Ποντίων δεν είναι μόνο αριθμοί. Είναι τρεις φάσεις εξόντωσης, σχεδιασμένες να εξαφανίσουν έναν λαό.
Και ταυτόχρονα, είναι μια ιστορία παγκόσμιας σιωπής…Πρώτη Πράξη: Οι Νεότουρκοι (1914–1918)
Ήταν ο πρώτος παγκόσμιος πόλεμος. Κι ενώ η ανθρωπότητα φλεγόταν, κάποιοι βρήκαν ευκαιρία να καθαρίσουν τον «εσωτερικό εχθρό».
Οι Νεότουρκοι, με το σύνθημα «Η Τουρκία στους Τούρκους», ξεκινούν τη συστηματική εκδίωξη.
Οι άνδρες στέλνονται στα διαβόητα τάγματα εργασίας – «Αμελέ Ταμπουρού».
Μαρτυρίες μιλούν για ανθρώπους που λιποθυμούσαν από την πείνα, πέθαιναν από το κρύο.
Παιδιά και γέροι σέρνονταν σε πορείες θανάτου μέσα στα χιόνια.
Και η διεθνής κοινότητα; Έβλεπε… κι έγραφε αναφορές.
Μεσοδιάστημα (1918–1919): Ελπίδες και Σκιές
Ο πόλεμος τελειώνει. Οι Πόντιοι, κουρελιασμένοι και λαβωμένοι, προσπαθούν να επιστρέψουν.
Στήνουν σπίτια πάνω στα ερείπια. Φτιάχνουν επιτροπές.
Ζητούν δικαιοσύνη. Ζητούν προστασία.
Μιλούν για ένα όνειρο: την Ανεξάρτητη Δημοκρατία του Πόντου.
Αλλά ήταν μόνοι τους. Κανείς δεν στήριξε.
Δεύτερη Πράξη: Ο Κεμάλ και το Τέλος (1919–1923)
Και τότε, σαν να μην έφτανε το αίμα… ήρθε ο Κεμάλ.
Ηγέτης χαρισματικός, αλλά αδυσώπητος.
Ξεκινά η τελική φάση της γενοκτονίας.
Σφαγές σε χωριά της Σαμψούντας.
Φωτιές, εκτελέσεις, βιασμοί.
Τοπάλ Οσμάν – ο χασάπης του Πόντου – αφήνει πίσω του στάχτη.
Το κράτος δεν καταρρέει. Εδραιώνεται πάνω στα ερείπια των χριστιανικών λαών.
Ο Διεθνής Παράγοντας: Σιωπή, Ανοχή, Υπολογισμός
Οι Μεγάλες Δυνάμεις… σιωπηλές.
Η Αγγλία; Περισσότερο ανήσυχη για τον έλεγχο των Στενών.
Η Γαλλία και η Ιταλία; Υπέγραψαν μυστικές συμφωνίες με τον Κεμάλ.
Η Ρωσία των Μπολσεβίκων; Εχθρική προς τους Έλληνες.
Μόνο κάποιοι τόλμησαν να μιλήσουν.
Ο George Horton, Αμερικανός πρόξενος, έγραψε:
«Μια από τις μεγαλύτερες τραγωδίες της ιστορίας. Και κανείς δεν παρενέβη».
Ο Άγγλος Arnold Toynbee ανέφερε:
«Δεν ήταν εμφύλιος. Ήταν εξόντωση»,
Η Δικαιοσύνη που Δεν Ήρθε Ποτέ.
Κανείς δεν καταδικάστηκε.
Η γενοκτονία των Ποντίων έμεινε χωρίς τιμωρία.
Η Συνθήκη της Λωζάννης του 1923 σφράγισε την Ανταλλαγή των Πληθυσμών και έκλεισε το στόμα της Ιστορίας.
Όμως… η μνήμη έμεινε ζωντανή…..Δεν μιλάμε σήμερα για να κατηγορήσουμε.
Μιλάμε για να θυμηθούμε.
Γιατί λαός που ξεχνά τη μνήμη του… ξεχνά και τον εαυτό του.
Και όπως είπε ένας γέροντας πρόσφυγας από τη Σάντα:
«Εμείς φύγαμε. Αλλά ο Πόντος είναι ακόμα εκεί. Ζει μέσα μας».
